۱- با تشکر از حضور در این مصاحبه، لطفا خودتان را معرفی کرده و سوابق علمی، پژوهشی، اجرایی و عملی خود و فعالیت های مرتبط با این پژوهش را بیان کنید.

اینجانب مرتضی حمیدی‌پور هستم دانشجوی کارشناسی ارشد در رشته مهندسی بهداشت محیط با تمرکز بر مدیریت آلاینده‌های محیطی و سلامت مواد غذایی. در طول دوره تحصیلی، به مطالعه منابع آلودگی پایدار، ترکیبات شیمیایی محیطی و اثرات آن‌ها بر سلامت انسان پرداخته‌ام و چندین مقاله علمی و گزارش پژوهشی در زمینه پایش آلاینده‌ها و ارزیابی ریسک محیطی منتشر کرده‌ام. همچنین، در دوره‌های عملی آزمایشگاهی مرتبط با آنالیز ترکیبات شیمیایی در آب، خاک و مواد غذایی، از جمله استفاده از تکنیک‌های LC–MS/MS برای اندازه‌گیری PFAS، تجربه داشته و به‌طور مستقیم در نمونه‌برداری و تجزیه و تحلیل داده‌های محیطی فعالیت نموده‌ام. این تجربیات علمی و عملی زمینه‌ساز توانایی من در طراحی و اجرای مرور نظام‌مند و تحلیل داده‌های مربوط به آلودگی ماهی‌های خوراکی به PFAS شده است.

۲- دلیل اصلی شما برای انتخاب این طرح تحقیقاتی چه بود و چه کسانی در این پژوهش یاری دهنده شما بودند؟

انتخاب این طرح پژوهشی به دلیل اهمیت روزافزون ترکیبات PFAS به‌عنوان آلاینده‌های پایدار و تهدیدکننده سلامت انسان و محیط زیست صورت گرفت. با توجه به اینکه ماهی یکی از منابع غذایی مهم در سراسر جهان است، بررسی میزان و الگوی تجمع این آلاینده‌ها در ماهی‌های خوراکی و مقایسه بین محیط‌های مختلف آبی، ضرورت علمی و کاربردی بالایی داشت. در اجرای این پژوهش، اساتید راهنما، کارشناسان آزمایشگاه‌های تحلیل آلاینده‌های محیطی و همکاران پژوهشی من نقش مؤثری در طراحی پروتکل مرور نظام‌مند، جمع‌آوری داده‌ها، تحلیل نتایج و نگارش گزارش نهایی داشتند.

۳- لطفاً ویژگی‌های پژوهش‌تان و نوآوری‌های لحاظ شده در خصوص موضوعات و محورهای آن را شرح دهید.

این پژوهش به صورت یک مرور نظام‌مند (Systematic Review) بر روی مطالعات بین‌المللی منتشر شده از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ انجام شد و با هدف بررسی و تحلیل سطح و توزیع PFAS در ماهی‌های خوراکی از محیط‌های مختلف آبی طراحی گردید. ویژگی‌های نوآورانه این پژوهش شامل تمرکز بر: تحلیل گونه‌ای و زیستگاهی ماهی‌ها برای شناسایی الگوهای تجمع PFAS؛مقایسه میان محیط‌های آب شیرین و آب شور و بررسی تفاوت‌های منطقه‌ای؛ تمرکز بر داده‌های به‌روز جهانی و مروری بر مناطق کمتر مطالعه‌شده مانند خاورمیانه؛ و ارائه پیشنهادهای کاربردی برای سیاست‌گذاران و مدیران حوزه سلامت و محیط زیست، می‌باشد. این رویکرد ترکیبی علمی و کاربردی، امکان استفاده مستقیم یافته‌ها در برنامه‌ریزی و مدیریت سلامت غذایی را فراهم می‌کند.

۴- آیا این پژوهش به مرحله اجرا و بهره برداری هم رسیده است؟

بله؛ این پژوهش به مرحله اجرا و بهره‌برداری نهایی رسیده است، به طوری که داده‌ها جمع‌آوری و تحلیل شده، نتایج مرور نظام‌مند استخراج و گزارش نهایی آماده ارائه به کمیته تحقیقات و سازمان‌های متولی مرتبط می‌باشد. یافته‌ها اکنون آماده استفاده برای طراحی برنامه‌های پایش، تدوین استانداردهای ایمنی ماهی و اطلاع‌رسانی به مدیران و سیاست‌گذاران هستند.

۵- این طرح پژوهشی قرار است در نهایت چه گره‌ای از مشکلات مردم باز کند؟

این طرح می‌تواند به کاهش ریسک‌های سلامت عمومی ناشی از مصرف ماهی آلوده کمک کند، چرا که اطلاعات دقیقی درباره گونه‌ها و مناطق پرخطر ارائه می‌دهد. با استفاده از نتایج این پژوهش، مدیران می‌توانند برنامه‌های پایش هدفمند و سیاست‌های پیشگیرانه برای کاهش مواجهه مردم با آلاینده‌های PFAS طراحی کنند، که در نهایت منجر به افزایش ایمنی مواد غذایی، کاهش بار بیماری‌های مرتبط با آلودگی شیمیایی و ارتقای سلامت جامعه خواهد شد.

۶- انتظار شما از مسئولین و متولیان امور پژوهشی در زمینه حمایت و یا توسعه فعالیت‌های مشابه چیست و چه راهکارهایی پیشنهاد می‌کنید؟

انتظار می‌رود مسئولین و متولیان پژوهشی از طریق حمایت مالی، تسهیل دسترسی به داده‌های محیطی و فراهم کردن زیرساخت‌های آزمایشگاهی، زمینه توسعه فعالیت‌های مشابه و اجرای پژوهش‌های کاربردی در حوزه آلودگی‌های پایدار را فراهم کنند. پیشنهاد می‌شود که برنامه‌های پایش بلندمدت و منطقه‌ای، استانداردسازی روش‌های سنجش PFAS و همکاری میان دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و سازمان‌های دولتی تقویت گردد تا تصمیم‌گیری‌های علمی و سیاست‌گذاری‌های بهداشتی مبتنی بر شواهد واقعی صورت پذیرد.

۷- اگر توضیح دیگری درخصوص برنامه‌های جاری، آینده و اهداف‌تان دارید خوشحال می‌شویم در خاتمه این گفتگو بفرمایید.