به گزارش روابط‌عمومی معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه ایران؛ دکتر نسیمه ستایش در برنامه «مثبت سلامت» شبکه سلامت (۲۸ شهریور)، با اشاره به اهمیت نقش کادر آموزش در شروع سال تحصیلی گفت: هفته گذشته از نقش مدیران در ایمن‌سازی فضای فیزیکی مدارس، سرویس‌های بهداشتی تمیز، درهای قفل‌دار و کمد پد اضطراری گفتیم. اما امروز باید یک قدم جلوتر بیاییم؛ از دیوار و کمد مدرسه به سر کلاس درس؛ چرا که بارها دیده شده مدرسه امکانات لازم را دارد، اما یک جمله یا واکنش اشتباه معلم، تمام آن امکانات را بی‌اثر می‌کند.

وی با ترسیم یک موقعیت عینی و پرتکرار در مدارس دخترانه افزود: تصور کنید دختر ۱۱ ساله‌ای در کلاس پنجم، وسط درس ریاضی برای نخستین‌بار با تغییرات بدنی و خونریزی ماهانه غافلگیر می‌شود؛ وحشت‌زده دستش را بالا می‌برد و اجازه خروج می‌خواهد. نوع واکنش معلم در آن ۳۰ ثانیه حساس، تا سال‌ها در ذهن آن دختر ثبت می‌شود؛ رفتاری که یا او را برای همیشه نجات می‌دهد و یا به یک تروما و خاطره شرم‌آور بدل می‌گردد.

۳ اشتباه ناخواسته اما پرآسیب در کلاس درس

این کارشناس سلامت با اشاره به تجربیات ثبت‌شده از صدها دختر و مادر، ۳ اشتباه رفتاری متداول را این‌چنین برشمرد:

شوخی یا تذکر علنی در برابر جمع: گفتن جملاتی مثل «باز دستشویی؟ همین زنگ تفریح رفتی!» شاید با نیت بد نباشد، اما جرأت دانش‌آموز را برای درخواست کمک از بین می‌برد و او ساعت‌ها با استرس و احساس شرم روی صندلی می‌ماند.

اعمال قوانین خشک انضباطی برای خروج از کلاس: قانون «تا آخر کلاس صبر کن» شاید برای مسائل معمول کارایی داشته باشد، اما برای شروع خونریزی ماهانه فاجعه‌بار است. لکه‌دار شدن لباس و تمسخر هم‌کلاسی‌ها، آسیب روانی سنگین به همراه دارد و نباید به چشم بی‌انضباطی دیده شود. 

پاس دادن کامل مسئولیت به مربی بهداشت: ارجاع دادن بی‌درنگ دانش‌آموز با جمله «برو دفتر بهداشت» در شرایطی که در بسیاری از مدارس ابتدایی مربی بهداشت ثابت حضور ندارد یا در آن ساعت در دسترس نیست، کارآمد نیست.

معلم سر کلاس، نزدیک‌ترین و نخستین پناهگاه دانش‌آموز است.

 ۳ راهکار طلایی، بدون نیاز به بودجه و مجوز

دکتر ستایش در ادامه با تأکید بر اینکه معلمان برای نجات این موقعیت‌های حساس به هیچ بودجه اداری یا مجوزی نیاز ندارند، «چک‌لیست ۳ رفتار طلایی معلم» را به این شرح پیشنهاد داد:

۱. رمز بی‌کلام و قرارداد نجات: معلمان در روزهای اول مهر با دختران کلاسی قراری بگذارند؛ مثلاً: «اگر نیاز اضطراری داشتید، فقط این خودکار قرمز را روی میز بگذارید و بی‌سروصدا خارج شوید. نیازی به توضیح نیست و سؤالی هم نمی‌پرسم.» این کار، بار روانی و اضطراب اجازه گرفتن را به صفر می‌رساند.

۲. تعبیه «کشوی مهربانی» در میز معلم: آموزگاران می‌توانند در کشوی میز خود یک کیسه کوچک پارچه‌ای شامل دو عدد پد بهداشتی نوجوان، دستمال مرطوب و یک کیسه مشکی کوچک برای لباس‌های لکه‌دار نگهداری کنند. هزینه‌اش شاید معادل دو عدد خودکار باشد، اما به دانش‌آموز حس امنیت روانی عمیقی می‌دهد. مدیر کمد مدرسه را می‌سازد و معلم «جیب نجات کلاس» را.

۳. ده دقیقه آموزش همدلانه در آغاز سال: اختصاص تنها ۱۰ دقیقه گفت‌وگوی صمیمانه در ابتدای سال تحصیلی با این مضمون که «این تغییرات اسمش پریود است؛ بیماری یا کثیفی نیست، بلکه نشانه سلامت شماست و اگر برای کسی رخ داد، همدلی می‌کنیم نه تمسخر»، فرهنگ کلاس را متحول می‌کند و مانع رفتارهای تحقیرآمیز هم‌سالان می‌شود.

ستایش ضمن تاکید بر پیوند آموزش در مدرسه و خانواده خاطرنشان کرد: مدیر مدرسه فضا را امن می‌کند و معلم لحظه را؛ اما واقعیت این است که هیچ‌کدام جای اولین آموزش درون خانواده را نمی‌گیرند. دختران ما باید قبل از اینکه در مدرسه غافلگیر شوند، آگاهی‌های لازم را بدون خجالت و اضطراب از مادران خود در خانه دریافت کرده باشند.

گفتنی است سه‌گانه‌ی مباحث آموزشی دکتر نسیمه ستایش با موضوع امنیت روانی دختران در زمان ماهینگی، در ۳ برنامه  متوالی در روزهای شنبه در برنامه «مثبت سلامت» از شبکه سلامت سیما پخش شد.