به گزارش روابط عمومی معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه ایران؛ دکتر شیرزاد، روان‌پزشک و عضو هیئت علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران، با اشاره به فعالیت‌های خود در حوزه سلامت روان و آموزش پزشکی گفت:

بخش عمده پژوهش‌هایم درباره ارتقای سلامت روان، آموزش پزشکی و حمایت از خانواده است و اجرای این طرح نیز در راستای سیاست‌های ملی حمایت از فرزندآوری و افزایش جمعیت شکل گرفت.

۱. علت انتخاب موضوع و تیم همکار

او با اشاره به آمار قابل توجه سقط خودخواسته در کشور توضیح داد:

شناخت عوامل روانشناختی و خانوادگی مؤثر بر تصمیم به سقط و ارائه مداخله به‌موقع می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از این اقدام داشته باشد و از بسیاری از پیامدهای روانی و اجتماعی جلوگیری کند.

به گفته وی، تعارضات خانوادگی، اختلالات خلقی مانند اضطراب و افسردگی، فشارهای محیطی و احساس گناه یا انگ اجتماعی از عوامل مهمی هستند که زنان را به سمت تصمیم به سقط سوق می‌دهند.

دکتر شیرزاد با قدردانی از اعضای تیم تحقیقاتی افزود:

اجرای این طرح با همکاری خانم دکتر فروزان فهیم(مدیر سلامت روان)، خانم دکتر مریم فراعتی(کارشناس سلامت روان)، خانم زهرا ولیدآبادی و خانم مونا سیف(روانشناسان مراکز سلامت) و آقای ایمان زاغیان(دانشجوی دکتری روانشناسی با تجارب پژوهشی مرتبط) انجام شد. همچنین از نظرات متخصصان این حوزه نیز برای نهایی‌سازی بسته استفاده شد.

۲. معرفی پژوهش و نوآوری‌های آن

دکتر شیرزاد درباره ویژگی‌های این طرح توضیح داد:

این پژوهش با هدف تدوین نخستین بسته جامع روانشناختی کشور برای حمایت از زنان در معرض خطر سقط خودخواسته انجام شد؛ بسته‌ای که در اختیار روانشناسان مراکز خدمات جامع سلامت قرار می‌گیرد تا بتوانند این افراد را شناسایی، ارزیابی و مداخله روانشناختی را به‌صورت ساختاریافته انجام دهند

وی افزود:

در مرحله نخست، مرور گسترده منابع علمی داخلی و خارجی انجام شد تا عوامل خطر، پیامدهای روانشناختی سقط و اصول کارآمد مشاوره مشخص شود.

بررسی‌ها نشان داد در کشور و حتی در بسیاری از منابع بین‌المللی، بسته مدون و مشابهی برای مداخله روانشناختی در این زمینه وجود ندارد.

در مرحله دوم، نسخه اولیه بسته تدوین و در جلسه‌ای با حضور صاحب‌نظران و متخصصان سلامت روان مورد بررسی، اصلاح و تصویب نهایی قرار گرفت.»

ایشان تأکید کرد که بسته تدوین‌شده براساس اصول حرفه‌ای مشاوره شامل گوش‌دادن فعال، همدلی، پرهیز از قضاوت، برقراری ارتباط درمانی و ارزیابی دقیق مادر طراحی شده است.

۳. وضعیت اجرا

مجری طرح ادامه داد:

نسخه نهایی بسته برای ارزیابی و تأیید تخصصی به دفتر سلامت روان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ارسال شده و اکنون در مرحله بررسی برای ابلاغ قرار دارد.

۴. دستاوردها و اثرات اجتماعی طرح

او مهم‌ترین دستاوردهای این طرح را چنین عنوان کرد:

• ارائه خدمت رایگان، تخصصی و قابل دسترس برای زنان بارداری که دچار نگرانی، تردید یا تعارض درباره ادامه بارداری هستند.
• امکان مشاوره خانوادگی برای تقویت حمایت همسر و خانواده.
• کاهش احتمال سقط خودخواسته با مداخلات روانشناختی به‌موقع.
• کمک به سیاست‌های ملی افزایش جمعیت از مسیر علمی و مبتنی بر شواهد.

۵. درخواست‌ها و پیشنهادها برای توسعه طرح

او تأکید کرد که اجرای مؤثر این خدمت نیازمند حمایت ساختاری و مدیریتی است:

باید فضای مناسب، زمان کافی و امکانات لازم برای روانشناسان مراکز سلامت فراهم شود. حمایت معاونت‌های مرتبط در وزارتخانه نقش کلیدی در عملیاتی شدن این طرح دارد

وی همچنین افزود:

بسیاری از مادران درگیر مشکلات اقتصادی هستند که آنها را نسبت به ادامه بارداری مردد می‌کند. اتصال این بسته به خدمات حمایتی سراج–که در بسته نیز پیشنهاد شده–می‌تواند اثربخشی مداخلات را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.

۶. برنامه‌های آینده

دکتر شیرزاد در پایان از برنامه‌های تکمیلی پژوهش خبر داد:

در گام بعدی قصد داریم آموزش درباره پیامدهای روانشناختی سقط خودخواسته را حتی پیش از بارداریبرای زنان ارائه داده و اثرات آن را بسنجیم.

همچنین با اجرای این طرح در مراکز سلامت، اثربخشی عملی آن و موانع اجرایی مورد بررسی قرار خواهد گرفت تا بتوانیم سطح خدمات را بهبود و گسترش دهیم.

مصاحبه و تنظیم: خانم رویا اسدی - کارشناس ترجمان دانش؛ دانشگاه علوم پزشکی ایران